Logo
Logo

BỘ Y TẾ

cục phòng, chống HIV/AIDS

30 NĂM ỨNG PHÓ VỚI HIV/AIDS Ở VIỆT NAM

Ngày xuất bản : 25/11/2020 - Lượt Xem: 153

Gần 40 năm đã trôi qua, kể từ khi phát hiện ra trường hợp nhiễm HIV tại Hoa Kỳ, đến nay thế giới đã có 75,7 triệu người đã nhiễm HIV và cũng đã có 32,7 triệu người chết liên quan đến HIV/AIDS. Có lẽ trong lịch sử loài người chưa có một đại dịch nào có sức lây lan nhanh và có sự tàn phá khốc liệt như đại dịch AIDS. Đại dịch AIDS không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của con người mà còn ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội và tương lai của mỗi dân tộc.


Tháng 12 năm 1990, trường hợp nhiễm HIV được phát hiện đầu tiên tại Bệnh viện Chợ Rẫy thành phố Hồ Chí Minh, từ đó cũng là thời điểm Việt Nam phải thực sự đương đầu với dịch HIV/AIDS. Kể từ đó đến nay, Việt Nam đã có hơn 320.000 người nhiễm HIV được báo cáo và đã có khoảng 108.000 người nhiễm HIV/AIDS tử vong được ghi nhận.
Một chặng đường 30 năm đã trải qua, nhìn lại những gì Việt Nam đã ứng phó mới thấy hết được sự quan tâm, sự lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng và Nhà nước với chương trình phòng, chống HIV/AIDS, sự đồng tâm của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong công cuộc đối phó với đại dịch này.
25-11-anh-bai-1ky-1-.jpg
 
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại Hội đồng Liên hợp quốc, tổ chức tại New York – Hoa Kỳ, năm 2016.
Ngay khi Thế giới vừa báo động một căn bệnh mới nguy hiểm, nhận thức nguy cơ của đại dịch HIV/AIDS, Đảng và Nhà nước ta có những quyết sách kịp thời sáng suốt để ngăn chặn đại dịch HIV/AIDS. Chính phủ ta lúc bấy giờ cũng đã sớm cử những cán bộ đi học kỹ thuật để có thể chẩn đoán phát hiện HIV. Chính vì vậy, năm 1990 khi mà có những trường hợp nghi ngờ đầu tiên nhiễm HIV ở Việt Nam chúng ta đã có các kỹ thuật đủ để chẩn đoán xác định HIV và bệnh AIDS.

 
Chủ tịch Nước CHXHCN Việt Nam Nguyễn Minh Triết đã tiếp và làm việc cùng Tổng thống Mỹ Bill Clinton nhân chuyến sang thăm Việt Nam và làm việc về công tác phòng, chống HIV/AIDS, năm 2006
Công tác phòng chống HIV/AIDS đã được Đảng và Chính phủ quan tâm chỉ đạo toàn diện không chỉ ở trong nước mà cả bằng các cam kết chính trị mạnh mẽ trên trường quốc tế. Việt Nam đã tham dự và ký các cam kết về phòng, chống HIV/AIDS trong các hội nghị thượng đỉnh của Thế giới và khu vực và được Cộng đồng quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia luôn đi tiên phong và có cam kết chính trị mạnh mẽ, kịp thời nhất
 
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam – Chủ tịch Ủy ban Quốc gia phòng chống AIDS và phòng chống ma túy và mại dâm và Phó Tổng thư ký Liên Hợp quốc - Ông Michel Sidibe trong Lễ Phát động hưởng ứng mục tiêu 90-90-90, năm 2014  
Không chỉ dừng ở các cam kết quốc tế, sự chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với công tác phòng chống HIV/AIDS được cụ thể hóa bằng nhiều văn bản và chính sách rất cụ thể. Ngay từ năm 1995, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 52 và sau này ban hành tiếp Chỉ thị 54 về tăng cường công tác phòng, chống HIV/AIDS. Cũng trong năm 1995, Pháp lệnh phòng chống vi rút gây ra hội chứng suy giảm miến dịch mắc phải ở người đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua tạo những nền tảng pháp lý đầu tiên cho trận chiến đầy cam go và thử thách.
Luật phòng chống vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) đã được Quốc hội thông qua năm 2006 giúp đưa Việt Nam là một trong 2 quốc gia ban hành Luật phòng, chống HIV/AIDS sớm nhất trên thế giới và được cộng đồng quốc tế đánh giá là Luật đảm bảo nhân quyền cao, trách nhiệm thi hành toàn diện và tiên tiến nhất. Sau 14 năm thi hành, Việt Nam đã đánh giá và tiến hành sửa đổi, cập nhật những tiến bộ mới và trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi một số điều của Luật phòng, chống HIV/AIDS trong năm 2020.
Trong 30 năm qua, Chính phủ cũng đã 03 lần xây dựng và ban hành Chiến lược quốc gia phòng, chống AIDS. Ngoài ra, với hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật bao gồm Chỉ thị của Thủ tướng và Bộ Y tế, Nghị định của Chính phủ các Quyết định và hàng loạt các Thông tư của Bộ Y tế và các Bộ ngành khác ban hành trong 30 năm qua tạo ra hành lang pháp lý vững chắc cho công tác phòng chống HIV/AIDS; đảm bảo tính thống nhất chỉ đạo, huy động đa ngành và tăng cường thu hút đầu

 
Kỷ niệm 10 năm thành lập UBQG PC AIDS và Phòng, chống tệ nạn ma túy mại dâm
Cùng với xây dựng và củng cố hệ thống thành lang pháp lý cho công tác phòng, chống HIV/AIDS, hệ thống phòng, chống HIV/AIDS đã hình thành và ngày càng phát triển đáp ứng kịp thời sự tăng nhanh và diễn biến phức tạp của đại dịch. Năm  1987 khi trên thế giới phát hiện những ca nhiễm HIV đầu tiên và trước khi phát hiện ra trường hợp nhiễm HIV ở Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 528/QĐ-BYT thành lập Tiểu ban phòng chống SIDA. Đến  năm 1990, Chính phủ đã quyết định thành lập Uỷ ban quốc gia phòng chống SIDA Việt Nam với sự tham gia liên ngành và đến năm 1994, Uỷ ban quốc gia phòng chống AIDS được thành lập do Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh làm Chủ tịch. Đến năm 2000, Chính phủ đã ban hành Quyết định 61/2000/QĐ-TTg về việc thành lập Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm trên cơ sở hợp nhất 3 Ủy ban (Ủy ban Quốc gia Phòng, chống AIDS; Ủy ban Quốc gia Phòng, chống ma túy; và Ủy ban Quốc gia Phòng, chống mại dâm). Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm sau này liên tục được kiện toàn với sự tham gia của lãnh đạo chủ chốt các bộ ban ngành và đại diện của tổ chức dân sự Để đảm bảo công tác chỉ đạo được mạnh mẽ và xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo Phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm hoặc Ban Chỉ đạo Phòng, chống AIDS và phòng, chống v.v.. với sự tham gia của các Sở ban ngành và do Lãnh đạo Ủy ban nhân dân làm Chủ tịch Ủy ban.
 25-11-bai-2-ky-yeu-1-.jpg
Thường trực Ban Bí thư Trương Tấn Sang và Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng chủ trì Hội nghị tổng kết 10 năm công tác của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm, năm 2011

Hệ thống phòng chống HIV/AIDS của ngành Y tế cũng được hình thành và kiện toàn qua các thời kỳ. Năm 1995 Ban Phòng, chống HIV/AIDS của Bộ Y tế được thành lập, do Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng Ban và đặt thường trực tại Vụ Vệ sinh phòng dịch. Qua nhiều lần thay đổi, đến năm 2005 Cục Phòng chống HIV/AIDS được thành lập với nhiệm vụ tham mưu cho Bộ Y tế quản lý nhà nước về công tác phòng, chống HIV/AIDS; Tại các tỉnh, thành phố trước đây có Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS thuộc Sở Y tế và hiện nay là Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố quản lý trong đó có Khoa Phòng, chống HIV/AIDS. Tại Trung tâm y tế tuyến huyện có Khoa kiểm soát dịch bệnh HIV/AIDS, các xã, phường, thị trấn đều có cán bộ kiêm nhiệm về phòng chống HIV/AIDS và lực lượng cộng tác viên, tuyên truyền viên của các ban, ngành, đoàn thể cùng một lực lượng đông đảo nhân viên tiếp cận cộng đồng.  

Lễ ký kết chương trình phối hợp của Bộ Y tế, Ủy ban Trung ương MTTQVN và Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, năm 2012

Công tác phòng, chống HIV/AIDS trong suốt 30 năm qua luôn có sự phối hợp liên ngành một cách chặt chẽ. Việc phối hợp liên ngành không chỉ thể hiện trong việc thành lập hệ thống Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy mại dâm mà hàng năm, Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy mại dâm đều xây dựng kế hoạch, chi tiết, cụ thể các hoạt động, đồng thời giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành chủ trì và phối hợp với các đơn vị khác triển khai các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS; thực hiện và đánh giá, sơ kết, tổng kết công tác phòng, chống HIV/AIDS định kỳ.

Xét nghiệm HIV bằng máu đầu ngón tay do các tổ chức cộng đồng thực hiện tại Nghệ An

Cùng với phối hợp liên ngành, việc huy động các tổ chức xã hội tham gia vào công tác phòng, chống HIV/AIDS cũng đã được quan tâm. Để tạo hành làng pháp lý cho các tổ chức xã hội tham gia phòng, chống HIV/AIDS việc huy động cộng đồng được quy định ngay trong Luật Phòng, chống HIV/AIDS; Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và hàng loạt các văn bản quy phạm pháp luật khác. Nhờ đó các tổ chức xã hội tham gia vào phòng, chống HIV/AIDS ngày càng nhiều về số lượng tổ chức và chất lượng hoạt động cũng ngày càng được tăng cường. Không chỉ có các tổ chức phi chính phủ trong nước, các tổ chức tôn giáo, doanh nghiệp xã hội v.v... tham gia phòng, chống HIV/AIDS mà có hàng trăm các tổ chức cộng đồng cùng tham gia. Các tổ chức xã hội đã tham gia vào hầu hết các lĩnh vực, từ xây dựng, đóng góp ý kiến cho các chính sách, chiến lược, kế hoạch phòng, chống HIV/AIDS đến trực tiếp cung cấp các dịch vụ cho chính cộng đồng của họ; theo dõi giám sát và đánh giá chương trình. Nhờ đó vai trò và vị thế của các tổ chức xã hội ngày càng được khẳng định và nâng cao.

Vân Anh

Bình luận
Tìm kiếm văn bản