Logo
Logo

BỘ Y TẾ

cục phòng, chống HIV/AIDS

Dự phòng trước phơi nhiễm HIV bằng thuốc kháng vi rút nên uống hàng ngày hay uống không liên tục?

Ngày xuất bản : 18/12/2020 - Lượt Xem: 2554

PrEP – là sử dụng thuốc kháng vi rút (ARV) để dự phòng lây nhiễm HIV ở người có nguy cơ cao chưa bị nhiễm HIV. Hiện nay, khi một người có nhu cầu sử dụng PrEP, thầy thuốc sẽ khám, tư vấn và chỉ định uống thuốc hằng ngày hoặc uống không liên tục. Vậy nên uống hàng ngày hay uống không liên tục?

PrEP là gì?
PrEP  là viết tắt từ thuật ngữ tiếng Anh, là dự phòng trước phơi nhiễm HIV bằng thuốc kháng HIV, tức là sử dụng thuốc kháng vi- rút (ARV) đối với người chưa nhiễm HIV để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm. Theo Tổ chức Y tế thế giới, các thuốc ARV được dùng trong PrEP là các thuốc ARV có chứa tenofovir như: tenofovir/emtricitabine (TDF/FTC 300mg/200 mg) hoặc tenofovir/lamivudine (TDF/3TC 300mg/300mg) hoặc Tenofovir (TDF 300 mg).
Ai nên dùng PrEP?
PrEP đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo nên sử dụng trong dự phòng lây nhiễm HIV cho những nhóm người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV, cụ thể Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo dùng PrEP cho những người sau:.
- Nam quan hệ tình dục với nam (MSM).
- Người tiêm chích ma túy.
- Quan hệ tình dục khác giới với bạn tình có HIV dương tính.
- Người chuyển giới.
Tại sao nên dùng PrEP?
Một số nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng PrEP rất có hiệu quả trong việc phòng ngừa lây nhiễm HIV. Trên thực tế chưa có trường hợp MSM nào trên thế giới bị nhiễm HIV trong khi đang sử dụng PrEP. Việc lây nhiễm HIV chỉ thường xảy ra nếu MSM ngưng sử dụng PrEP hoặc nếu họ không sử dụng nó đều đặn theo hướng dẫn sử dụng của các bác sĩ.
Theo kết quả của nghiên cứu iPrEx, trong đó 2.499 MSM và người chuyển giới nữ đã tham gia, những người sử dụng PrEP hàng ngày đạt được tỉ lệ bảo vệ khỏi lây nhiễm HIV lên tới 99%.
Ai không dùng được PrEP?
Bác sĩ không chỉ định cho một người sử dụng PrEP khi:
- Người đó có HIV dương tính
- Có vấn đề về chức năng lọc của thận: Độ thanh thải Creatinine <60 ml/phút
- Có dấu hiệu nhiễm HIV cấp hoặc có khả năng mới nhiễm HIV.
- Dị ứng hoặc có chống chỉ định với bất kỳ thuốc nào trong phác đồ PrEP.
- Cân nặng < 35 kg
- Một người có phơi nhiễm trong vòng 72h qua.  
PrEP nên uống hàng ngày hay uống theo tình huống?
Theo Bộ Y tế, sử dụng PrEP hàng ngày như một chương trình dự phòng tổng hợp cho những nhóm nguy cơ cao. PrEP uống hàng ngày đã chứng minh hiệu lực >95% với nhóm MSM trong một sổ thử nghiệm lâm sàng với sự tham gia của hàng nghìn người.
PrEP dùng hàng ngày được chỉ định cho người lớn và vị thành niên có nguy cơ cao mà xét nghiệm HIV âm tính và trong vòng 6 tháng qua có ít nhất một yếu tố dưới đây:
- Có bạn tình nhiễm HIV chưa điều trị ARV hoặc điều trị ARV nhưng tải lượng HIV ≥200 bản sao/ml hoặc chưa được xét nghiệm tải lượng HIV;
- Có quan hệ tình dục với người nhiễm HIV;
- Có một trong các yếu tố sau: (1) quan hệ tình dục đường hậu môn hoặc âm đạo không sử dụng bao cao su với hơn 01 bạn tình; (2) đã mắc hoặc đang điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục; (3) đã sử dụng PEP; (4) Có quan hệ tình dục để đổi lấy tiền hoặc hiện vật; 5) có nhu cầu sử dụng PrEP.
- Dùng chung bơm kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích.
Khi có chỉ định uống PrEP hàng ngày, sẽ uống 1 viên TDF/FTC (300 mg/200mg) dùng 1 viên/ngày. Với nhóm MSM có thể khởi liều 2 viên để đạt tác dụng bảo vệ tốt hơn. Với nhóm quan hệ tình dục qua đường âm đạo và phơi nhiễm qua đường máu phải uống đủ 21 liều mới có tác dụng bảo vệ tối đa và PrEP có thể uống khi no, khi đói hoặc tại bất kỳ thời điểm nào trong ngày.
Tuy nhiên, với một số người bác sĩ có thể tư vấn và chỉ định sử dụng PrEP theo  tình huống (ED-PrEP). PrEP theo tình huống được chỉ định chỉ cho những người là nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) có nhu cầu dự phòng lây nhiễm HIV và có tần suất quan hệ tình dục ít hơn 2 lần/tuần. Họ cũng phải chủ động được lịch quan hệ tình dục trước từ 2-24 giờ để uống thuốc trước khi quan hệ tình dục. Do vậy PrEP theo tình huống cũng không được chỉ định cho:
- Phụ nữ hoặc người chuyển giới nữ.
- Chuyển giới nam có quan hệ tình dục qua đường âm đạo.
- Nam quan hệ tình dục với nữ qua đường âm đạo/hậu môn.
- Người có viêm gan B mạn tính.
- Người tiêm chích ma túy.
 ed-prep-15-12.png                                                        
 
Với khách hàng sử dụng PrEP theo tình huống sẽ uống 2 viên trước khi quan hệ tình dục ít nhất 2 giờ, sau đó cách 24 giờ uống thêm 1 viên và 24 giờ sau lại uống tiếp một viên nữa.

Khi nào ngừng PrEP?
PrEP có thể ngừng trong các trường hợp sau:
- Khách hàng không còn nguy cơ nhiễm HIV;
- Khách hàng gặp khó khăn trong tuân thủ điều trị.
Tuy nhiên, khi ngừng PrEP cần phải xét nghiệm HIV và nếu khách hàng là
Nếu khách hàng là MSM muốn ngừng PrEP, tư vấn họ uống tiếp 2 ngày sau lần quan hệ tình dục cuối cùng. Với những khách hàng khác cần tiếp tục uống 28 ngày sau lần phơi nhiễm cuối. Cần tư vấn bác sỹ chuyên khoa khi ngừng PrEP nếu khách hàng bị viêm gan B.
 ed-prep-15-12.jpg
Sự kiện PrEP tại Hội nghị tổng kết 2 năm triển khai PrEP tại Việt Nam
Một vài lưu ý khi sử dụng PrEP
- PrEP chỉ là một phần trong chiến lược dự phòng tổng thể HIV.
- PrEP cần có thời gian để đạt được hiệu quả bảo vệ tối đa vì vậy cần sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục.
- PrEP sẽ đạt hiệu quả bảo vệ tối đa sau 7 liều dùng đối với nhóm MSM
- PrEP sẽ đạt hiệu quả bảo vệ tối đa sau 12 liều dùng đối với nhóm phụ nữ.
- PrEP không phòng được các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác ngoài HIV, vì vậy vẫn cần sử dụng bao cao su và chất bôi trơn trong các lần quan hệ tình dục.

Bích Phượng

Bình luận
Tìm kiếm văn bản