CỤC PHÒNG, CHỐNG HIV/AIDS - BỘ Y TẾ CỤC PHÒNG, CHỐNG HIV/AIDS - BỘ Y TẾ
CỤC PHÒNG, CHỐNG HIV/AIDS - BỘ Y TẾ

Trang chủ > Chuyên trang > Điều trị HIV trong tình hình COVID-19

Thứ Sáu, 23/02/2024 | 14:55:41 GMT+7

Liệu có Vắc xin HIV trong đại dịch COVID-19?

15/08/2022 | 2042 lượt xem

Trần Trường

Trong hơn 2 năm qua, thế giới đã bị phân tán bởi sự bùng nổ của đại dịch COVID-19 cũng như việc phát triển và triển khai vắc xin sau đó. Tuy nhiên, bên cạnh các cột mốc khoa học của vắc-xin COVID-19, đã có những kết quả đáng kể từ các thử nghiệm phòng ngừa qua trung gian kháng thể và vắc-xin HIV

Chúng bao gồm bằng chứng đầu tiên về khái niệm phòng chống HIV từ các kháng thể thụ động và những hiểu biết gần đây về khả năng nhắm mục tiêu dòng vi trùng và nền tảng mRNA hướng tới vắc-xin HIV hiệu quả.
Nhưng nghiên cứu vắc-xin HIV cũng gặp phải những khó khăn, với các thử nghiệm quan trọng đã dừng lại vì không có hiệu quả. Trong khi người ta hy vọng rằng các bài học từ vắc xin COVID-19 có thể được áp dụng vào việc phát triển vắc xin HIV, lĩnh vực này đang đối mặt với những thách thức khoa học có thể khó khăn hơn bao giờ hết. Với bối cảnh phát triển vắc xin COVID-19 và bối cảnh phòng chống HIV rộng lớn hơn, nghiên cứu vắc xin HIV nên tiến bộ như thế nào? Con đường phía trước yêu cầu tất cả các bên liên quan - nhà tài trợ, nhà nghiên cứu, nhà phát triển sản phẩm, mạng lưới thử nghiệm và những người ủng hộ - phải phân tích chặt chẽ những gì lĩnh vực này đã học được cho đến nay, phát triển rõ ràng về những thách thức khoa học quan trọng và đồng ý về một chiến lược phối hợp để theo đuổi câu trả lời.
Kể từ đầu năm 2020, hai thử nghiệm đối với các ứng cử viên vắc xin HIV khác nhau và hai thử nghiệm kiểm tra khả năng phòng ngừa qua trung gian kháng thể (có ý nghĩa đối với vắc xin) cho thấy không có hiệu quả tổng thể trong việc ngăn ngừa lây nhiễm HIV. Tuy nhiên, cả bốn thử nghiệm đều mang lại thông tin quan trọng. Các thử nghiệm AMP đã xác nhận rằng một kháng thể trung hòa trên diện rộng (bnAb) có thể mang lại hiệu quả, khi các biến thể lưu hành của HIV rất nhạy cảm với sự trung hòa bnAb. Bởi vì chỉ có một số ít chủng lưu hành liên quan đến sự cố nhiễm HIV được vô hiệu hóa bởi một bnAb VRC01, những nghiên cứu này cho thấy rằng cần có sự kết hợp của bnAbs để đạt được sự bảo vệ rộng rãi. Khi nhiều nhóm nghiên cứu theo đuổi các tổ hợp kháng thể khác nhau, lĩnh vực này phải hợp tác phát triển và nêu rõ các tiêu chí để lựa chọn các sản phẩm kết hợp bnAb cho các thử nghiệm hiệu quả trong tương lai
Tương tự, kết quả cho thấy không có hiệu quả từ cả hai thử nghiệm Uhambo và Imbokodo tập trung lại các câu hỏi phải được đặt ra tiếp theo trong quá trình phát triển vắc xin HIV. Trong khi Imbokodo tập trung vào phụ nữ chuyển giới, một thử nghiệm dành cho anh chị em, MOSAICO, nơi tuyển dụng những người đồng tính nam và những người đàn ông khác có quan hệ tình dục đồng tính nam và MSM và nữ chuyển giới, tiếp tục, với hy vọng rằng sự khác biệt trong việc tiêm vắc-xin và phương thức tiếp xúc có thể dẫn đến một số minh chứng về hiệu quả. Lần đầu tiên sau nhiều năm, không có thử nghiệm hiệu quả của vắc-xin HIV với một kế hoạch phát triển sản phẩm rõ ràng trong thời gian tới. Mặc dù lộ trình này có vẻ khó khăn, nhưng bây giờ là thời điểm cơ hội để củng cố những gì đã học được từ các kết quả gần đây, đẩy nhanh việc điều tra các phương pháp tiếp cận mới và vạch ra một lộ trình mới cho cả khoa học và sự hợp tác giữa các bên liên quan.
Gần đây hơn, một loạt các thử nghiệm nhỏ hơn đã tạo ra sự phấn khích xung quanh việc nhắm mục tiêu dòng mầm, một chiến lược sử dụng vắc xin tuần tự để thúc đẩy tế bào B trưởng thành thành bnAbs. Các nhóm nghiên cứu khác nhau cũng đang khám phá một loạt các kháng nguyên mới để tạo ra bnAbs bằng cách sử dụng nền tảng mRNA đã được chứng minh là thành công đối với vắc-xin COVID-19. Ghi nhận sự phấn khích xung quanh những cách tiếp cận này, điều quan trọng là phải quản lý kỳ vọng: cho đến nay, chỉ có các nghiên cứu nhỏ ở giai đoạn 1 đã được thực hiện. Mặc dù nền tảng mRNA đã chứng minh thành công đối với COVID-19, nhưng làm thế nào để tạo ra phản ứng miễn dịch bảo vệ chống lại HIV vẫn chưa được biết và đặt ra một trong những thách thức quan trọng nhất trong khoa học y sinh. Công nghệ mRNA có thể là một bước tiến quan trọng để tăng tốc độ xác định các kháng nguyên mục tiêu phù hợp cho phản ứng bảo vệ, nhưng nó không giải quyết được các thách thức miễn dịch cố hữu liên quan đến lớp vỏ của HIV. Do đó, điều quan trọng là phải đảm bảo các phương pháp tiếp cận bổ sung, các thiết kế tế bào miễn dịch thay thế và miễn dịch tế bào T cũng được theo đuổi.


Các câu hỏi quan trọng mà lĩnh vực này phải đối mặt bao gồm: Liệu có thể phát triển bnAbs hiệu quả và lâu dài không? Nồng độ bnAbs cần thiết cho một thời gian bảo vệ có ý nghĩa? Liệu bnAbs một mình có thể ngăn ngừa lây nhiễm HIV, hay sẽ cần đến vai trò bổ sung cho tế bào T? Nền tảng mRNA sẽ mang lại kết quả gì? Điều gì sẽ xảy ra để kiểm tra một loạt các chiến lược đồng thời để theo đuổi câu trả lời và đẩy nhanh tiến độ thời gian? Câu trả lời là có Vắc xin trong năm 2022 thật không dễ dàng. Các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu và thử nghiệm.